จังหวัดอุดรธานีเป็นจังหวัดใหญ่ที่เป็นศูนย์กลางการคมนาคมและการท่องเที่ยวของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ของประเทศไทยในปัจจุบัน มีความสำคัญ อย่างยิ่งในทางประวัติศาสตร์ เนื่องจากเป็นที่ตั้งของ แหล่งอารยธรรม บ้านเชียง ซึ่งเป็นร่องรอยของอารยธรรมมนุษย์ที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก นอกจากนี้ อุดรธานียังมีแหล่งท่อง เที่ยวทางธรรมชาติหลายแห่ง มีการทำหัตถกรรมที่น่าสนใจต่างๆ เช่น ผ้าขิด ชุมชนพื้นบ้านมีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายมี เสน่ห์ตามแบบฉบับชุมชนไทยอีสาน ในเมืองและตามสถานที่ต่างๆ มีโรงแรมที่พักมากมาย และการคมนาคม สะดวกสบาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีสนามบิน อุดรธานีจึงเป็นอีกเมืองหนึ่งที่นักเดินทางไม่ควรพลาด มาเยี่ยมเยือน จังหวัดอุดรธานีมีเนื้อที่ประมาณ 11,730 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 7.33 ล้านไร่ เป็นจังหวัดที่มีขนาดใหญ่ เป็นอันดับที่ 11 ของประเทศ ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่ราบสูง ประกอบด้วยทุ่งนา ป่าไม้ และภูเขา พื้นที่เอียงลาดลง สู่แม่น้ำโขงทางจังหวัดหนองคาย ทางทิศตะวันตกมีภูเขาและป่าติดต่อกันเป็นแนวยาว มีทิวเขา สำคัญคือทิวเขาภูพาน ทอดเป็นแนวยาวตั้งแต่ตอนเหนือ สุดจนถึงทางใต้สุด
จังหวัดอุดรธานีมีประวัติศาสตร์อันยาวนาน จากหลักฐานทางโบราณคดีที่ค้นพบแสดงให้เห็นว่าบริเวณ ที่เป็น จังหวัดอุดรธานีในปัจจุบันนี้ เคยมีชุมชนมนุษย์อยู่อาศัยมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ หรือราว 5,000-7,000 ปีมาแล้ว เป็นชุมชนโบราณที่มีอารยธรรมความเจริญในระดับสูง สันนิษฐานว่าเครื่องปั้นดินเผาสีลายเส้นที่พบที่ บ้านเชียงนั้น อาจเป็นเครื่องปั้นดินเผาสีลายเส้นที่เก่าแก่ที่สุดของโลก บริเวณนี้มีชุมชนอาศัย อยู่ต่อมา แต่เป็น เพียงชุมชนเล็กๆ ที่ไม่มีบทบาทในทางประวัติศาสตร์แต่อย่างใด

จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2428 สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าบรม วงศ์เธอกรมหมื่นประจักษ์ศิลปาคมและเจ้าหมื่นไวยวรนาถ ยกทัพไปปราบปรามพวกฮ่อในมณฑลลาวพวนฝั่งซ้าย แม่น้ำโขง ที่รวมตัวกันก่อการร้าย กรมหมื่นประจักษ์ศิลปาคม แม่ทัพใหญ่ฝ่ายใต้ ได้นำทัพผ่านมายังบริเวณซึ่งเป็น ที่ตั้งของจังหวัดอุดรธานีปัจจุบันนี้ และไปทำการปราบปรามพวกฮ่อจนสงบ ซึ่งในขณะนั้นชุมชนเดิมของอุดรธานี ยังเป็นเพียงหมู่บ้านเล็กๆ ชื่อ "บ้านหมากแข้ง" หรือ "บ้านเดื่อหมากแข้ง" อยู่ภายใต้การปกครองของเมือง หนองคายซึ่งขึ้นอยู่กับมณฑลลาวพวน

ต่อมาเกิดกรณีพิพาท ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) ระหว่างไทยกับฝรั่งเศส และไทยเสียดินแดนฝั่งซ้าย แม่น้ำโขงให้ แก่ฝรั่งเศส ตามสนธิสัญญามีเงื่อนไขห้ามประเทศสยามตั้งกองทหารและป้อมปราการในรัศมี 25 กิโลเมตรจากฝั่ง แม่น้ำโขง กองกำลังทหารไทยที่ตั้งประจำอยู่ที่เมืองหนองคาย ซึ่งมีกรมหมื่นประจักษ์ศิลปาคม เป็นข้าหลวงใหญ่ สำเร็จราชการ จึงต้องเคลื่อนย้ายถอยร่นมาจนถึงบ้านเดื่อหมากแข้ง แล้วกรมหมื่นประจักษ์ศิลปาคมก็ตั้ง ศูนย์มณฑลลาวพวนและกองทหารขึ้นใหม่ ณ หมู่บ้านแห่งนี้

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง "มณฑลอุดร" ขึ้นที่บ้านหมากแข้ง จนกระทั่งได้มีการปรับปรุงระเบียบการบริหารราชการแผ่นดิน ยกเลิกการปกครองในระบบมณฑลเทศาภิบาล มณฑลอุดรจึงถูกยุบเลิกไป และเปลี่ยนเป็น "จังหวัดอุดรธานี" นับแต่นั้นมา
ปัจจุบันจังหวัดอุดรธานีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 18 อำเภอ 2 กิ่งอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองอุดรธานี อำเภอหนองวัวซอ อำเภอหนองหาน อำเภอบ้านผือ อำเภอบ้านดุง อำเภอกุมภวาปี อำเภอโนนสะอาด อำเภอเพ็ญ อำเภอน้ำโสม อำเภอกุดจับ อำเภอศรีธาตุ อำเภอวังสามหมอ อำเภอทุ่งฝน อำเภอสร้างคอม อำเภอไชยวาน อำเภอหนองแสง อำเภอนายูง อำเภอพิบูลย์รักษ์ กิ่งอำเภอกู่แก้ว และกิ่งอำเภอประจักษ์ศิลปาคม
ทิศเหนือ จดจังหวัดหนองคาย
ทิศใต้ จดจังหวัดขอนแก่นและกาฬสินธุ์
ทิศตะวันออก จดจังหวัดสกลนคร
ทิศตะวันตก จดจังหวัดเลย
1.โดยรถยนต์
รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ไปตามทางหลวงหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ถึงสระบุรี บริเวณกิโลเมตรที่ 107 แยกเข้า ทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ผ่านนครราชสีมา ขอนแก่น ถึงอุดรธานี รวมระยะทางประมาณ 564 กิโลเมตร
2.โดยรถประจำทาง
มีบริการรถโดยสารทั้งรถธรรมดา และรถปรับอากาศวิ่งระหว่างกรุงเทพฯ-อุดรธานีทุกวัน รถออกจากสถานีขนส่ง สายตะวันออกเฉียงเหนือ ถนนกำแพงเพชร (หมอชิต 2) สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ บริษัท ขนส่ง จำกัด โทร. 1490, 0 2936-2852–66 และที่สถานี ขนส่งอุดรธานี โทร. 0 4222 1489 www.transport.co.th (มีรถออกทุก ๆ 1 ชั่วโมง ตั้งแต่ 05.00 – 23.00 น.)
3.โดยรถไฟ
การรถไฟแห่งประเทศไทย จัดบริการรถไฟวิ่งระหว่างกรุงเทพฯ-อุดรธานี ทุกวัน สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ หน่วยบริการเดินทาง การรถไฟแห่งประเทศไทย โทร. 1690, 0 2220 4334, 0 2220 4444 www.railway.co.th
4.โดยเครื่องบิน
เครื่องบิน บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) มีเที่ยวบินระหว่าง กรุงเทพฯ-อุดรธานีทุกวัน สอบถามรายละเอียด เพิ่มเติม โทร. 1566, 0 2356 1111 www.thaiairways.com นอกจากนั้นไทยแอร์ เอเชีย และนกแอร์ ยังมีเที่ยวบินไปอุดรธานีทุกวัน สอบถามรายละเอียดโทร. 0 2515 9999 www.airasia.com และ โทร. 1318, 0 2900 9955 www.nokair.co.th
ในตัวจังหวัดอุดรธานีมีรถชนิดต่างๆ ให้บริการ นักท่องเที่ยวสามารถเลือกใช้บริการยานพาหนะต่างๆ ได้หลายรูป แบบตามความเหมาะสม รถสองแถว มีวิ่งบริการจากสถานีขนส่งไปยังที่ต่างๆ ในตัวเมือง นักท่องเที่ยวอาจเหมา รถสองแถวไปเที่ยวได้ทั้งในเมืองและต่างอำเภอ คิดราคาวันละ 1,000-2,000 บาท ขึ้นอยู่กับระยะทางและการ ต่อรองรถสามล้อเครื่องและมอเตอร์ไซค์รับจ้าง จอดอยู่ตามจุดต่างๆ ในจังหวัด เช่น หน้าตลาดเทศบาล หน้าสถานีขนส่ง ค่าบริการมีทั้งแบบตกลงกันตามแต่ระยะทางและแบบเหมาจ่าย

ระยะทางจากอำเภอเมืองอุดรธานีไปยังอำเภอต่างๆ คือ

อำเภอกุดจับ 24 กิโลเมตร
อำเภอหนองหาน 35 กิโลเมตร
อำเภอหนองแสง 35 กิโลเมตร
กิ่งอำเภอประจักษ์ศิลปาคม 36 กิโลเมตร
อำเภอหนองวัวซอ 39 กิโลเมตร
อำเภอกุมภวาปี 43 กิโลเมตร
อำเภอเพ็ญ 43 กิโลเมตร
อำเภอพิบูลย์รักษ์ 50 กิโลเมตร
อำเภอโนนสะอาด 53 กิโลเมตร
อำเภอบ้านผือ 55 กิโลเมตร
กิ่งอำเภอกู่แก้ว 61 กิโลเมตร
อำเภอไชยวาน 62 กิโลเมตร
อำเภอทุ่งฝน 65 กิโลเมตร
อำเภอสร้างคอม 68 กิโลเมตร
อำเภอศรีธาตุ 72 กิโลเมตร
อำเภอบ้านดุง 84 กิโลเมตร
อำเภอวังสามหมอ 96 กิโลเมตร
อำเภอน้ำโสม 110 กิโลเมตร
อำเภอนายูง 129 กิโลเมตร
 ติดตามไปด้วยกันใน Facebook     
  • อนุสาวรีย์พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงประจักษ์ ศิลปาคม
  • พิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี
  • อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท
  • แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง
  • ทะเลบัวแดง
  • วัดป่าภูก้อน
  • พระธาตุดอนแก้ว
  • วัดหนองป่าพง
  • วัดป่าบ้านค้อ
  • วัดโพธิสมภรณ์
  • วัดทิพยรัฐนิมิตร (วัดป่าบ้านจิก)
  • วัดป่าบ้านตาด
  • วัดมัชฌิมาวาส
  • ศาลเจ้าปู่-ย่า
  • ศาลหลักเมือง อุดรธานี
  • พระพุทธบาทบัวบาน
  • พระธาตุดอนแก้ว
  • อ่างเก็บน้ำห้วยหลวง
  • สวนสาธารณะหนองประจักษ์ศิลปาคม
  • วนอุทยานนายูงน้ำโสม
  • วนอุทยานวังสามหมอ
  • วนอุทยานน้ำตกธารงาม
  • หมู่บ้านนาข่า และศูนย์หัตถกรรมบ้านเม่น
  • สวนกล้วยไม้หอมอุดรซันไฌน์
  • สวนสาธารณะหนองประจักษ์ศิลปาคม